تفاوت برنج‌هاي C4 نسبت به انواع برنج‌هاي زراعي؟

برنج‌هاي زراعتي ايران و جهان كه اكنون مورد بهره برداري قرار مي‌گرفته‌اند، در سلول‌هاي غلاف آوندي فاقد كلروفيل بوده و سه مرحله فتوسنتزي، شامل تركيب دي اكسيد كربن با آنزيم روبيسكو كربوكسيلاز و  احياء كربوكسيليك اسيد به تريوز فسفات و توليد مجدد روبيسكو از گليسرآلدئيد با مصرف NADPH و ATP  در سلول‌هاي ميانبرگ و سرانجام سنتز نشاسته در سيتوزول سلول‌هاي آن انجام مي شود. در سلول‌هاي ميانبرگ برگ‌ برنج هاي كنوني تنها آنزيم ريبولوز 1 ، 5 – بيس فسفات وجود دارد كه پذيرنده CO2  مي‌باشد. لازم به توضيح است كه واكنش‌هاي احياء دي‌اكسيد كربن يا چرخه احياء پنتوزفسفات در برنج زراعي كنوني در تاريكي انجام نمي‌شود بلكه تعدادي آنزيم نيازمند نور در آن باعث افزايش غلظت مواد حدواسطي مي‌شود كه چرخه احياء پنتوزفسفات را كاتاليز مي‌كند. دانستن اين موضوع براي كساني كه در حال اصلاح اقام جديد برنج هستند، بسيار ضروري است، زيرا آن‌ها باخيالي راحت مي‌توانند در شب دما را كاهش دهند. اما در روز كه فتوسنتز انجام مي‌شود، دما بايستي در دامنه 29-25 درجه سانتي گراد باشد. اين موضوع كه واكنش‌هاي تاريكي نادرست است و در ذهن بسياري از تحصيل‌كرده هاي دانشگاهي رواج دارد، عادي است اما براي كساني كه به فعاليت‌هاي فيزيولوژيكي برنج توجه دارند، اهميت زيادي دارد. در برنج‌هاي C4 كه بشر در تلاش براي ساختن آن كوشش مي‌كند، احتمالا بايستي چرخه احياء       CO2 مانند ساير گياهان C4 به عنوان مثال در ذرت و نيشكر در سلول‌هاي غلاف آوندي به كمك آنزيم فسفو انول پيرووات‌كربوكسيلاز (PEPc ) انجام شود كه سرانجام منجر به سنتز مالات يا آسپارتات مي‌گردد. مشخصات عمومي برنج C4 تا اين‌جا صرفا يك پيش‌بيني مربوط به احتمالات است كه به رياضيات بيش‌تر مربوط است تا اصلاح برنج. ما اكنون در يك دوران انقلابي بزرگ علمي قرار گرفته‌ايم كه سردمداران آن (رهبران پيشروآن) را دانشمندان رياضي تشكيل مي‌دهند. يقينا بعضي‌ها به من خرده خواهند گرفت كه انگشت روي جايي گذاشته ام كه..... رياضي دانان از فيزيولوژي و اكولوژي و زراعت اطلاعي ندارند. يك سال مي‌توانند هشت سال درس خواندن مارا جبران كنند. جبر احتمالات براي همين است كه يك انقلابي در توليد غذاي بشر در پيش است و آيا پيروزي آن امكان پذير هست يا خير؟ با تجربه اي كه بشر از گياهان زراعي C4 دارد، با توليد برنج C4 قطب برنج تغيير خواهد كرد، زيرا مناطق خشك و گرمسير به كشت برنج خواهد رفت كه اين نهايت آرزوي بشر است. اما بعيد به نظر مي‌رسد كه شباهتي به برنج كنوني يا ذرت و يا سورگوم و ارزن داشته باشد. از اين گذشته، كربوهيدرات‌هارا در كدام اندام ذخيره خواهد كرد؟ مانند نيشكر در ساقه يا مانند ذرت در بلال يا مانند سورگوم در خوشه و يا حتي مانند ارزن كه هيچ شباهتي به برنج ندارد. مؤسسه تحقيقات برنج بين المللي ويژگي‌هاي برنج C4 را اعلام كرده است‌كه از جبر احتمالات رياضي استنباط شده است. لازم به توضيح است كه اين مؤسسه در دو انقلاب گذشته نقشي نداشته است. زيرا انقلاب سبز اول توسط ژاپني‌ها و دومي توسط چيني‌ها انجام شده است. اما علارغم اطلاعيه هاي مؤسسه بين المللي برنج و سازمان خواروبار جهاني، به نظر مي‌رسد، هندي‌ها قدم‌هاي اوليه را برداشته باشند. اما ما فعلا مي‌توانيم به مطالعه گياهان ديگري كه آن‌هارا C4 تشخيص داده ايم ادامه دهيم و نتايج آن را با برنج زراعتي كنوني و برنج پيش بيني شده (C4 ) مقايسه كنيم تا شايد بتوانيم نتايج پيشرفت تحقيقات آينده برنج را درك كنيم.         

شواهد حاكي از اين است كه گياهان C4 در واحد تشعشع فعال فتوسنتزي دريافت شده، مقادير بيش‌تري از بيوماس‌را توليد مي‌كنند. اين عمل به علت دو عامل زير صورت مي‌گيرد: اول اين كه، گياهان C4 در دماي بالاتر از 30 درجه سانتي گراد داراي عملكرد كوانتوم بيش‌تر از C3 هستند ( در دماي پايين‌تر و افزايش فشار جزيي CO­­­­2 اتمسفري اين برتري C4 نسبت به C3 كاهش مي‌يابد). دوم اين‌كه، گياهان C4 داراي سرعت آسيميلاسيون CO­2‌ بزرگ‌تري بر واحد نيتروژن برگ هستند( اين برتري گياهان C4 با افزايش شاخص سطح برگ يا مقدار نيتروژن كانوپي كاهش مي‌يابد). ارزش پروتئين آنزيم‌هاي C4 بر واحد كلروفيل محاسبه شد و معلوم گرديد كه مشابه فتوسنتز گياهان ‍C3  است. با اين‌حال، سرعت آسيميلاسيون CO2 بر واحد نيتروژن در گياهان C4 بيش‌تر از C3 مي‌باشد، زيرا فشار جزئي بالا  در سلول‌هاي غلاف آوندي باعث عمل نزديك به حداكثري را در سرعت كاتاليزوري آنزيم روبيسكو و تفوّق تنفس نوري مي‌گردد. آناتومي برگ برنج با توجه به وضعيت متابوليسم C4 آزمايش شد. كلروپلاست‌هاي غلاف آوندي تنها يك جزء كوچكي از كلوپلاست‌هاي موجود در برگ برنج را تشكيل مي‌دهند. علاوه براين، با درنظر گرفتن اين كه سلول‌هاي مزوفيل بلافاصله در مجاور سلول‌هاي غلاف آوندي برگ‌هاي گياهان C4 قرار گرفته اند، سلول‌هاي مزوفيل متعددي بين آوند‌هاي برنج وجود دارند كه كارآيي چرخه C4 را درآن‌ها كاهش مي‌دهند. بنابراين براي مهندسي‌كردن ( طراحي كردن ) مسير C4 در برنج كاري مشقت‌بار و دشوار است. بنابراين، طبيعي است اسب‌هاي دانشمندان در سربالايي هم‌ديگر را گازبگيرند زيرا آن‌ها سرعت عمل را زياد خواهند كرد.